Chương 8 / 22
Chiếc xe khách màu xanh
Thi xong lớp chín là hết. Điểm chín, điểm mười xếp thành hàng trong học bạ mà tôi không thấy vui. Hè đến, nhưng hè năm ấy không phải để chăn bò và ăn sim. Hè năm ấy là để đếm ngày.
Những ngày cuối ở quê tôi làm mọi thứ chậm hơn. Ăn chậm, làm cũng chậm. Dắt bò lên đồi tôi cũng đi chậm, chậm để nhìn từng gốc cây ngọn đồi. Tối ăn xong tôi ngồi thật lâu, để nghe ông rít điếu cày và bà lục cục trong bếp. Tôi không biết thành phố kia có gì, với đứa nhóc chăn bò như tôi thì chỉ quanh quẩn ở trong phạm vi mà bò có thể đi được, xa hơn thì tôi chưa biết. Cũng chẳng biết có gì chờ đợi mình ở thành phố kia. Chắc có lẽ có gì đó mới đó, nhưng chừng ấy không bù được cái tôi sắp mất: ông bà, đàn bò, đường đi học, đám bạn chăn bò, ngôi nhà im lìm sau rặng tràm bên kia mương, và con Đen.
Con Đen bây giờ đã già. Từ một cục lông đen nhỏ hơn bàn tay ông tôi đem về trong túi áo, nó và tôi cùng lớn, và giờ tôi thành một thằng con trai mười lăm tuổi thì nó thành một con chó lưng đã võng, mõm lấm tấm trắng. Người ta hay tiếc những thứ mình sắp mất hơn là mong những thứ mình sắp có. Tôi cũng thế. Nhưng có ai hỏi một đứa trẻ mười lăm tuổi muốn gì đâu.
Ba mẹ gọi về nói chú Hướng trong xóm sắp lên thành phố, gửi tôi đi cùng chú luôn. Tối trước ngày đi, ông làm một mâm cơm đặt lên bàn thờ. Một con gà. Một nồi cháo cá, con trắm to nhất hồ mà chiều tôi với bà vừa kéo lên. Bao nhiêu thức ăn ngon mà tôi buồn đến thế.
– Ăn đi cháu. Bà gắp cho tôi cái đùi. Ăn cho có sức mai đi xe.
Tôi nhìn bà. Bà đã già quá rồi. Hồi tôi bé, tôi hay ngồi sau lưng nhổ tóc bạc cho bà, mỗi sợi bạc bà cho một hột đậu phộng rang. Giờ tóc bà trắng gần hết đầu và tóc cũng đã thưa dần. Tôi thương bà lắm, bà gầy nhom, nhưng cái cười thì vẫn vậy, vẫn nhìn tôi trìu mến. Ngồi ăn giữa ông và bà mà trong lòng tôi trào lên một cái gì rất giống nỗi nhớ, dù tôi vẫn còn ở đây.
Ăn xong tôi cầm cái đùi gà ra sân ngồi, nói là ra cho mát. Thật ra là để cho con Đen. Nó ăn từ tay tôi. Tôi vuốt đầu nó và nhớ một chuyện.
Năm tôi mười tuổi, có đợt mưa dầm ba bốn ngày không ngớt. Nhà hết đồ ăn. Thức ăn còn lại chỉ có hũ mắm cá trên gác bếp. Chiều hôm thứ tư, mưa vẫn xối, con Đen từ dưới cầu chạy lết thết lên, lông ướt sũng, miệng đầy máu. Ông bà hết hồn tưởng nó bị đánh hay bị dại. Nó chạy vào sân, vẫy cái đuôi đầy nước, thả xuống trước hiên một con cá chép gần nửa ký. Nó bắt được dưới mương. Tối đó nhà tôi có cháo cá giữa trời mưa rét. Bà múc cho nó bát đầu tiên. Tôi nhớ mãi cái đêm đó, không phải vì cháo ngon, mà vì con Đen ngồi dưới bậc cửa nhìn cả nhà ăn, mắt sáng, như biết mình vừa làm được một việc lớn.
Giờ nó ngồi cạnh tôi trong sân, ăn nốt cái đùi gà, không biết mai tôi đi. Chó không biết đếm ngày. Có lẽ đó là cái may của chó.
Sáng, bà gói cho tôi một hộp xôi, nửa con gà hôm qua bà luộc lại, thêm hai quả trứng luộc. Ông dúi vào túi tôi năm ngàn, dặn khi nào thèm gì thì mua. Cái ba lô đầy áo quần và sách vở. Hộp bánh sắt tôi để dưới đáy ba lô, trong đó có lá thư của ba và tờ giấy khen lớp bảy.
Lại ra quốc lộ. Con đường cát năm nào ba mẹ đi giờ đã đổ nhựa đường. Trên quốc lộ đợi tôi không còn chiếc xe lam quái ác ngày xưa mà là một chiếc xe khách màu xanh, to, cửa kính. Nhưng xe nào thì trong mắt tôi cũng chỉ có một nghĩa. Tôi đã thề không bao giờ ngồi lên chiếc xe chở người đi. Thề lúc tám tuổi. Giờ tôi bước lên.
Xe lăn bánh. Ông bà đứng bên đường ngoái theo, ông giơ tay, bà lấy vạt áo lên mặt. Con Đen không được cho ra quốc lộ, bà nhốt nó trong nhà. Xe chạy khuất sau hàng cây. Tôi ngồi cạnh cửa sổ, chú Hướng ngồi ngoài. Chú chừng bốn mươi tuổi, cái cảm giác xa quê và nhớ ông bà làm tôi cũng không để ý gì nhiều tới chú.
Xe cứ thế lăn bánh qua những con đường rồi tới những con đèo. Chạy đâu đó tầm hơn nửa ngày với vô số lần rung lắc muốn rớt khỏi xe. Rồi xe đi êm lại, tôi đưa mắt nhìn ra cửa sổ. Cảm giác đã tới một nơi nào đó khác rồi. Không còn là cái cảnh ngôi nhà với bụi chuối xanh và mấy cái hồ cá. Trước mắt tôi là một cánh đồng rộng đến hết mắt, ruộng thẳng bờ, cái cảm giác mà nếu tôi đi chăn bò thì có thể đi từ sáng tới tối chưa hết được. Quê tôi làm gì có ruộng như thế, ruộng quê tôi từng ô nhỏ lở dở như tổ ong trên cát. Xe chạy qua một thị trấn, đường bê tông rộng, chợ đông người, nhiều hơn cả chợ huyện của tôi vào ngày giáp Tết. Rồi đến một khúc đường đèo, xe dừng ăn trưa ở một quán trên sườn đồi. Mọi người xuống ăn cơm. Tôi xuống, nhưng không ăn cơm, tôi ngồi ở gốc cây mở hộp xôi của bà. Năm ngàn của ông tôi giữ nguyên trong túi.
Không khí trên đồi này mát, dù đang trưa. Không giống quê tôi. Chiều, xe chạy men theo đường bờ biển. Tôi ở gần biển mà chưa từng ra biển. Lần đầu tôi thấy nó: rộng, phẳng, không có bờ bên kia. Mặt trời xuống chậm trên mặt nước. Vào giờ này, đáng lẽ tôi đang nấu cơm cho bà. Tôi ôm ba lô, gục xuống, và ngủ.
Tôi mơ. Trong mơ tôi xuống xe, ba mẹ đứng đó, tôi chạy tới ôm. Vân cũng ở đó, với cái búi tóc hai bên, cười với tôi. Ông bà cũng ở đó, đã lên trước để đón. Cả con Đen chạy quanh chân mọi người. Cả nhà đông đủ ở một nơi sáng và rộng, và tôi khóc vì sướng.
Có ai vỗ vai:
– Dậy, dậy cu. Sắp tới rồi.
Chú Hướng. Trời đã sáng. Tôi lau mặt. Xe chậm lại vào thành phố. Đúng là cái thành phố trên tivi. Xe bốn bánh chạy đầy đường. Xe Dream, thứ ở quê tôi nhà nào có là nhà có điều kiện, ở đây chạy nhan nhản. Những chiếc xe buýt đỏ vàng to như cái nhà. Ngước lên là những tòa nhà cao gấp mấy chục lần cây dừa nhà tôi.
– Ba mẹ cháu ở đâu chú?
– Đằng kia kìa.
Chú Hướng chỉ tay về phía hai tòa nhà cao nhất, trong lúc đang lo xách ba lô xuống xe. Tôi nhìn hai tòa nhà ấy và nghĩ: vậy là ba mẹ mình tìm được miền đất hứa thật rồi. Họ sống trong những nhà cao đẹp thế kia.
Xuống xe ở một ngã tư lớn. Chú Hướng rút điện thoại gọi ba tôi. Mấy ông xe ôm ùa lại mời, nhiệt tình, cười nói, và tôi nghĩ người thành phố ai cũng vui vẻ thế này. Rồi tôi nhìn ra đường và thấy điều ngược lại: người ta phóng đi trên những chiếc xe bóng loáng, mặt bịt kín, không ai nói với ai. Ở quê tôi năm ba người đạp xe cùng đường là thành một hội, chuyện kể không hết.
Ba tôi đến trên chiếc Dream cũ, cùng một chú nữa. Ba đeo khẩu trang, tôi nhận ra ba nhờ mắt.
– Mệt không con trai?
– Hơi mệt. Ở đây cái gì cũng đẹp ba nhỉ. Mấy cái nhà kia cao gấp mấy chục lần cây dừa nhà mình.
Ba cười:
– Ừ. Từ từ con quen. Lên ba chở về. Nay ba mẹ nghỉ làm, mẹ nấu cháo đợi con dưới phòng.
Tôi ngồi sau xe ba. Ba chạy qua những ngã tư, ngã ba chằng chịt, hướng về hai tòa nhà cao. Rồi ba rẽ. Hai tòa nhà bị bỏ lại phía sau. Ba nói qua vai: nhà mình không ở trong Sài Gòn, ở Dĩ An, giáp ranh, chỗ có xí nghiệp, chạy chừng nửa tiếng. Đường bắt đầu xấu, đất đá, những vũng nước mưa đêm qua còn đọng. Một bãi đất trống có mấy đứa trẻ trạc tuổi tôi đang đá bóng, thấy người lạ chúng dừng lại nhìn. Ba rẽ vào một con hẻm.
– Tới rồi con. Xuống đi.
Trước mắt tôi là một dãy nhà thấp, dài, chia thành từng ô như chuồng lợn ở quê, có điều nó lớn hơn xíu. Mái tôn đã rỉ. Tường vôi loang rêu. Đó không phải căn hộ trong nhà cao như tôi tưởng suốt chặng đường. Đây người ta gọi nó là trọ, không phải nhà. Nhà là nơi để về còn trọ chỉ là nơi để ở. Mẹ đang ngồi nhặt rau trước cửa. Nghe tiếng xe, mẹ đứng bật lên, chạy tới ôm tôi, tay còn ướt.
– Bỏ đồ đó, rửa mặt cho tỉnh. Nhà mình giờ ở đây nè con.
Nhà. Mẹ tôi gọi nó là nhà.
Đây là miền đất hứa mà cả làng tôi mong ước. Một cái hộp chữ nhật, nhỏ hơn cái chuồng bò của ông tôi một chút. Tường vôi trắng đã ngả vàng, ba mẹ dán mấy tấm tranh lịch to lên để áo quần không dính vôi. Góc dưới là cái bếp, mấy cái thùng đựng gạo, nồi niêu. Cái tivi trên kệ gỗ. Một cái gác nhỏ có cầu thang gỗ đi lên, đó là chỗ ba mẹ tôi ngủ. Và từ giờ nó là chỗ của tôi. Bên nhà thì có một chiếc xe đạp cũ để mẹ tôi đạp đi làm. Bảy năm, từ hai bàn tay trắng, ba mẹ tôi đã làm ra được bấy nhiêu: một cái hộp có đủ đồ dùng, và một cái mái ngói đỏ ở quê mà ba mẹ chỉ được ở dưới đó hai tuần mỗi năm.
Tôi ăn cháo mẹ nấu, rồi ngủ thiếp đi. Khi nghĩ lại thì cái con xe quái vật đó vẫn là một cái gì tôi rất sợ, nó rung nó lắc. Rồi tôi ngủ đến chiều. Tỉnh dậy vì tiếng ồn bên ngoài. Hơn sáu giờ, công nhân các nhà máy đi làm về. Tôi ra cửa ngồi.
Những gương mặt mệt sau một ngày. Có người tôi biết, người trong xã, gặp tôi thì dừng lại: “Thằng Phong con anh Tiến hả? Lớn dữ vậy.” Có người tôi không biết, là họ hàng xa, hoặc là người ở tỉnh khác tới. Người làng tôi vào đây ở gần nhau thành một cụm, như ở quê chuyển vào. Tối, mấy bác pha ấm chè, bày bàn cờ. Mấy anh trẻ tụm bốn lại chơi bài. Buổi tối ở dãy trọ tấp nập, khác hẳn buổi tối ở quê của tôi.
Đêm đó ba chở cả nhà đi một vòng thành phố, dừng ở một quán chè. Ba người ngồi quanh ba ly chè dưới bóng đèn vàng, mẹ hỏi chuyện ông bà, ba hỏi chuyện thi cử. Tôi trả lời, và trong lúc trả lời tôi nghĩ: đây là lần đầu tiên từ năm tám tuổi tôi ngồi ăn với ba mẹ mà không phải đếm ngày còn lại. Ba mẹ không đi nữa. Người đi là tôi, và tôi đã đi xong.
Về phòng gần mười giờ. Ba mẹ dặn đủ điều, khép cửa thế nào, ở đây phải để ý cái gì, không nên cái gì. Rồi cả nhà đi ngủ. Tôi nằm dưới, nghe tiếng ba mẹ trở mình trên gác, tiếng xe ngoài đường lớn, và tiếng quạt. Không có tiếng phi lao.