Ngày tháng Mục lục

Chương 20 / 22

Nghề bán nước bọt

Khoảng 11 phút đọc

Hành trình bước chân vào văn phòng của tôi thật ra đã bắt đầu từ năm thứ ba khi tôi còn học trung cấp. Lúc đó, kho công ty tôi có một số biến động lớn vì công ty được bán lại cho nước ngoài. Người ta tái cơ cấu, và quản lý trực tiếp của tôi bị cho nghỉ việc vì lớn tuổi. Chúng tôi hay gọi bà là má Thanh.

Má Thanh mà chửi thì từ đầu xưởng tới cuối xưởng đều nghe rõ mồn một. Tuy hay chửi nhưng má lại rất thương tôi, lúc nào cũng tạo điều kiện cho tôi dọn việc sớm để chạy đi học. Hồi đầu mới vào làm, có lần số liệu kho bị lệch, má lôi tôi ra mắng té tát. Mà các bạn biết tính tôi rồi đấy, tôi ngang lắm. Đúng thì tôi nhận, chứ sai thì tôi phải làm cho ra lẽ tới cùng. Bữa đó tôi cũng lớn tiếng cãi lại:

– Con lấy hết lòng tự trọng của mình ra hứa là con không nhập sai hàng. Mai kiểm tra lại mà sai, con tự nộp đơn nghỉ làm!

Hôm đó gần hết giờ mà vẫn bị chửi. Rõ ràng mình nhớ mình kiểm đúng, tôi tức quá, tôi khóc xong đi về. Hôm sau, anh làm cùng kể lại với tôi: sáng sớm má Thanh vừa cười vừa nói với ảnh, má làm ở đây hai mấy năm rồi, lần đầu tiên mới thấy có một đứa dám lấy tự trọng ra để cược với má. Ấy vậy mà kiểm tra lại sổ sách, tôi làm đúng thật, hôm đó má Thanh nhập sai số. Nhưng má cũng không nhận sai với tôi. Chỉ nói qua anh đồng nghiệp của tôi thôi. Tôi cũng không làm lớn chuyện đó.

Trở lại với công việc, má Thanh nghỉ được vài tháng thì tôi cũng nghỉ theo. Vì người mới lên không chấp nhận cho tôi về sớm đi học. Thế là tôi nghỉ việc.

Lúc đó không biết cái gì làm tôi tự tin đến vậy. Thường người ta có bằng cấp đàng hoàng đi xin việc còn trầy da tróc vảy, còn tôi thì chưa có bằng, tôi chỉ có mỗi cái bảng điểm. Mà bảng điểm của tôi thì bạn biết rồi đấy, toàn chín với mười. Duy chỉ có môn chính trị là tôi bị năm điểm. Tôi cay cú tới tận bây giờ: thầy hỏi chiến tranh là gì, tôi đem cái quê cát đầy hố bom, đầy bom bi của mình ra trả lời. Thầy chấm trượt, vì đáp án trong giáo trình không có hố bom nào. Sau gần mười năm tôi vẫn thấy bực vụ này.

Nhưng ngoại trừ môn đó ra thì bảng điểm của tôi khá đẹp. Còn đâu đó hơn mười môn nữa mới ra trường, vậy mà tôi vẫn cả gan cầm bảng điểm trung cấp đi xin việc văn phòng. Với một đứa từng đi bốc vác, phụ hồ như tôi, được ngồi văn phòng là bước lên một nấc thang mới trong đời. Tôi rải hồ sơ vào mấy công ty tuyển nhân viên văn phòng có dính dáng tới kinh nghiệm kho bãi. Chờ tầm hai tuần không thấy động tĩnh gì, thì có một công ty gọi tôi đi làm nhân viên nhập liệu.

Nhưng không phải cứ gọi lên là vào làm được ngay. Phải qua mấy vòng phỏng vấn, rồi còn kiểm tra Excel nữa. Lúc kiểm tra, có một file Excel làm sẵn, chị nhân sự xóa hết công thức đi rồi bắt tôi dựng lại. May sao mắt tôi nhanh, liếc thấy được một phần công thức trước khi chị bấm xóa. Thực ra mấy cái đó tôi tự mò mẫm cũng biết, nhưng nhìn ké được tí thì vẫn tự tin hơn. Trong số ba câu, tôi làm được hai câu. Thế là tôi được nhận vào làm.

Đây là công việc làm ca đêm. Nhiệm vụ chính là in hóa đơn cho các đại lý của một hãng nước ngọt cũng khá nổi tiếng, làm từ mười giờ đêm đến tận bảy, tám giờ sáng hôm sau. Quản lý ca của tôi là một bạn trẻ hơn tôi hai tuổi, nhưng đã làm ở đó một thời gian rồi.

Hồi đầu mới vào tôi hào hứng ghê lắm. Cảm giác mình vừa bước chân từ việc lao động chân tay lên làm văn phòng máy lạnh, oách ra phết. Nhưng thú thật là tôi chưa quen được với cái môi trường ở đây. Hồi tôi làm ở kho bánh kẹo, anh em làm việc tay chân la hét, trêu chọc nhau vui như tết. Còn vào cái văn phòng này, hầu như suốt đêm không ai nói với ai câu nào. Rất ít khi trao đổi. Cảm giác mọi người cứ đóng chặt lòng mình lại, chỉ có tiếng gõ phím lách cách. Tôi bị bỡ ngỡ mất một thời gian. Hóa ra cái việc làm văn phòng mà tôi từng kỳ vọng, khi đạt được rồi nó lại chẳng giống như những gì tôi tưởng tượng. Làm được tầm một tháng thì tôi bắt đầu thấy ngán vì công việc cứ lặp đi lặp lại. Cứ bấm in hóa đơn, xé giấy, rồi lại bấm in. Suốt đêm cắm mặt vào máy tính. Tính tôi thì lười, lười nhưng không nhác nhé. Nghĩa là cái gì lặp đi lặp lại một cách vô nghĩa là tôi hay ngồi nghĩ xem có cách nào tự động hóa nó đi cho đỡ tốn sức không.

Thế là tôi mày mò hơn một tháng cũng tìm được một công cụ in ấn nhanh hơn. Hồi đầu một ca có bảy người, còng lưng làm tới tám giờ sáng chưa xong. Từ ngày tôi áp dụng công cụ mới, ca rút xuống chỉ còn bốn người, tà tà làm tới ba giờ sáng là xong xuôi hết việc. Tôi tự hào về bản thân ghê gớm. Đợt đó tôi còn được công ty thưởng nóng một triệu cho nhân viên có sáng kiến đổi mới. Tôi ngây thơ nghĩ rằng xong việc sớm thì anh em được nghỉ ngơi, bản thân tôi cũng có thời gian về sớm, ai cũng có lợi, ai cũng vui.

Nhưng không. Đời không như tôi nghĩ.

Cậu quản lý nhỏ hơn tôi hai tuổi, có bằng cao đẳng và đang học lên đại học, thấy một đứa học việc chưa có bằng cấp như tôi vào hai tháng đã ẵm giải thưởng thì bắt đầu sinh ra ganh ghét. Mà giải nào có lớn gì, có một triệu bạc chứ nhiêu. Hôm sau tôi cũng mời mọi người ăn tối hết mấy trăm rồi. Thêm một chuyện nữa mà tôi không lường trước được: việc làm xong sớm đồng nghĩa với việc anh em bị cắt hết giờ tăng ca, mà không có tăng ca thì không có tiền. Tôi giúp công ty tiết kiệm thời gian, nhưng vô tình lại cướp mất tiền ngoài giờ của người khác.

Đã vậy, tôi lại không hợp gu đi cà phê với mấy người làm cùng. Sáng sớm tan ca, bốn năm người họ hay kéo ra quán cà phê ngồi tám chuyện, toàn mấy chuyện kiểu hôm nay quen bé này mai tán bé khác. Tôi đi theo ngồi tầm hai ba lần là thấy mệt. Chưa kể một lần uống cà phê cũng tốn tiền, mà tiền thì tôi đang cần gom góp để đóng học phí. Thế là tôi không đi nữa. Và tôi bị cả phòng xa lánh dần.

Khoảng thời gian đó thật sự rất tệ đối với tôi. Cứ lầm lũi làm việc trong sự ghẻ lạnh suốt hơn một năm trời. Cho đến khi gần học xong trung cấp thì tôi nộp đơn nghỉ hẳn.

Nghỉ xong, tôi lại tiếp tục vác hồ sơ đi xin việc. Lúc đó tôi vẫn chưa nhận được bằng chính thức đâu, vẫn chỉ cầm cái bảng điểm đi rải khắp nơi. Cho tới tận bây giờ, khi đã học lên thạc sĩ, tôi chưa từng cầm bất kỳ một cái bằng tốt nghiệp nào đi xin việc ngoại trừ cái bằng lớp chín năm xưa. Vậy mà kỳ lạ thay, tôi vẫn xin được việc.

Và cái lần đáng nhớ nhất trong đời tôi chính là lần đi phỏng vấn ở công ty gỗ tại Thuận An. Chỗ đó tôi gắn bó suốt bốn năm trời, từ một thằng nhân viên lẹt đẹt leo lên được chức quản lý. Nói thật, lần đó được nhận cũng là nhờ cái “mỏ dẻo quẹo” của tôi mà ra.

Hôm phỏng vấn, tôi ôn tiếng Anh rất kỹ vì được nghe bảo là anh giám đốc là người nước ngoài hay học nước ngoài về. Ngoài tiếng Anh thì tôi cũng chuẩn bị kiến thức để hỏi về phân tích dữ liệu rồi các kỹ năng phân tích các thứ. Ngồi nói chuyện với chị nhân sự ba mươi phút thì anh giám đốc ra. Anh là người Việt, tôi hơi thất vọng xíu vì hôm trước chuẩn bị tiếng Anh cũng kỹ lắm mà không có cơ hội thể hiện. Anh nhìn hồ sơ tôi một hồi rồi anh hỏi:

– Em xin làm phân tích dữ liệu, vậy nói anh nghe thử, từ kinh nghiệm đi bán hàng rong của mình, em làm sao giúp một công ty đang có doanh thu vài chục triệu đô một năm như bên anh phát triển hơn nữa?

Nghe xong, tôi đơ người mất mấy giây. Trời đất ơi, câu này đâu có nằm trong kịch bản! Chẳng là trước đó, ông thầy dạy tiếng Anh có chỉ tôi cách làm hồ sơ: “Em ứng tuyển vị trí dữ liệu thì cứ ghi cái gì liên quan đến kinh doanh hay dữ liệu vào, kể cả đi bán hàng rong cũng được, ghi cho có với người ta chứ đừng ghi đi bốc vác hay đi phụ hồ, mà để trống thì kỳ quá”. Tôi nghe lời ghi đại vào cho đẹp hồ sơ, ai đời đi phỏng vấn lại hỏi xưa em làm bán hàng rong giờ giúp gì cho công ty cả triệu đô. Nhưng lỡ phóng lao thì phải theo lao, tôi chớp mắt rồi “chém” luôn:

– Thưa anh, hồi còn đi bán hàng rong, em nhận thấy “đậu bắp” vào hai ngày cuối tuần bán tương đối chạy. Mà loại này lại giữ được tươi lâu, nên khoảng thứ Tư hoặc thứ Năm em đã bắt đầu thu gom số lượng lớn để tích trữ. Đến cuối tuần nhu cầu tăng cao, giá đậu bắp nhích lên thì em tung ra bán dần. Áp dụng vào doanh nghiệp, em tin rằng với tư duy phân tích của mình, em cũng sẽ giúp công ty bóc tách dữ liệu, tìm ra các dòng sản phẩm đang bán chạy và hỗ trợ anh đưa ra những quyết định kinh doanh chính xác nhất.

Giờ ngồi kể lại tới đoạn này, tôi còn phải tự nể cái sự “mặt dày” của mình. Chẳng biết sao lúc đó tôi lại bịa ra được một câu chuyện không một vết xước như thế. Chứ thực ra, như câu chuyện “cà chua Đà Lạt” tôi từng kể với các bạn đấy, lúc ấy tôi có biết phân tích dữ liệu hay dự báo thị trường cái gì đâu, cứ thấy mối nào rẻ là cắm đầu mua thôi. Vậy mà không hiểu sao anh giám đốc lại gật đầu nhận tôi vào làm. Thế nên sau này tôi mới hay nói là nghề của mình thực chất là “nghề bán nước bọt”. Làm thì chưa chắc đã giỏi, nhưng nói nghe thì lọt tai lắm.

Đợt đó tôi làm công ty xong cũng đi làm thêm dự án buổi tối. Cũng tập quay video các kiểu. Tối nào cũng ngồi tới hai ba giờ sáng. Vì lúc đó mọi người đã đi ngủ hết, tôi quay video hay làm việc thì không bị ồn. Giờ người ta ngủ thì tôi làm, giờ người ta đi làm tôi cũng đi làm giống người ta. Sáng lại bảy giờ lên công ty, chấm công xong vào báo cáo với anh giám đốc các công việc đã làm. Rồi giả vờ đi thăm hỏi đồng nghiệp xong lại vào nhà vệ sinh ngủ gục chừng đâu đó ba mươi phút, chắc tôi không cần miêu tả thêm gì ở chỗ này đâu nhỉ, cảm giác nó không thơm tho cho lắm. Nhưng nhờ vậy mà tôi cũng tiết kiệm được một khoản kha khá. Việc đầu tiên tôi làm là tôi gửi cho ba mẹ tôi xây lại căn nhà, mẹ tôi xưa cứ bảo:

– Phong ơi nào đi làm có thì cho mẹ tầm năm chục triệu mẹ xây cái nhà.

Mẹ tôi hay đùa tôi những lúc tôi ngồi cùng mẹ khi ở nhà bên bếp lửa, lúc đó tôi làm gì có tiền. Ấy vậy mà giờ thì con số đó đã lên tới gần gấp mười lần, cũng qua tầm bốn năm đợt gì đó. Hồi đầu tôi gửi ra năm chục triệu, xây nhà thì tốn, tôi gọi điện thì mẹ bảo cũng hơi thiếu, ba tôi cũng lo không đủ tiền, rồi mất ngủ. Thế là tôi cũng ráng làm thêm, nhận thêm việc. Hồi đầu tôi nhận được tiền làm ngoài là khoảng hơn bảy triệu, tôi gọi khoe mẹ. Xong sau đó con số cứ tăng theo thời gian. Rồi tầm hai năm tôi cũng gửi trả xong nhà cho ba mẹ. Tôi chẳng khoe tôi làm gì với ai hoặc gửi cho nhà bao nhiêu tiền, phải thân lắm hoặc quý lắm (giống như các bạn đang đọc tới đây) thì tôi mới kể thôi. Vậy là nhà tôi cũng có nhà mới, gọi là đẹp nhất xóm thì chưa nhưng cũng là một cái nhà gọi là ổn. Từ ngày tôi xây được cái nhà cho ba mẹ, chẳng ai thắc mắc tôi học gì hay làm gì. Ai cũng nhìn tôi như nhìn một “ai đồ” trong xóm. Tôi cũng thành một người con hình mẫu của cả làng. Ngày xưa tôi hay phải giải thích là đi học để thế này thế kia, giờ căn nhà của ba mẹ tôi đã giải thích giúp tôi nhiều thứ. Kết quả đôi khi nói lên nhiều điều hơn quá trình.

Mục lục
  1. Lời tựa4 phút
  2. 1Xứ cát11 phút
  3. 2Mùa hè13 phút
  4. 3Chiếc xe lam7 phút
  5. 4Lá thư10 phút
  6. 5Mái ngói đỏ9 phút
  7. 6Đám tang6 phút
  8. 7Cây khế7 phút
  9. 8Chiếc xe khách màu xanh10 phút
  10. 9Những vị thần8 phút
  11. 10Bộ đồng phục8 phút
  12. 11Phụ hồ6 phút
  13. 12Lò gạch12 phút
  14. 13Sáu mươi hai ký5 phút
  15. 14Người nghe20 phút
  16. 15Hòn đảo6 phút
  17. 16Hai mươi chín10 phút
  18. 17Vân16 phút
  19. 18Đánh đổi24 phút
  20. 19Bỏ thuốc6 phút
  21. 20Nghề bán nước bọt11 phút
  22. 21Ảnh cưới7 phút
  23. 22Ngày tháng8 phút
Tùy chỉnh trang đọc
Cỡ chữ
Giãn dòng
Kiểu chữ
Nền