Chương 13 / 22
Sáu mươi hai ký
Sinh nhật mười tám tuổi tôi ở Lao Bảo.
Lao Bảo là một thị trấn biên giới ở Quảng Trị, sát Lào, đi thêm mấy cây số là qua cửa khẩu. Xung quanh là những rẫy cà phê chạy trên đồi, xanh ngút, mùa thu hoạch thì đỏ rực từng chùm. Tôi lên đó theo mấy anh ở Gia Lai, làm bốc vác cho một chủ thu mua cà phê. Việc của tôi là vác những bao cà phê từ trong rẫy ra chỗ xe có thể vào chở.
Nghe thì đơn giản. Nhưng có mấy con số tôi nhớ đến bây giờ, chính xác như nhớ điểm thi.
Sau hai năm gạch, cà phê, cơm măng, tôi cũng chưa mập lên được, cao lên nhưng người như cái que. Bao cà phê tươi đóng đầy nặng từ bốn mươi tới sáu mươi ký, người ta cân trước khi vác nên tôi biết, và tôi cũng biết số cân của tôi, bốn bảy.
Từ chỗ hái trong rẫy ra đến đường xe vào có đoạn hơn trăm mét, đường đồi lên dốc, đất lẫn đá. Với mấy bao tầm hơn bốn mươi tôi lo được nhưng sáu mươi hai ký trên lưng và đi trăm mét lên dốc nó là một câu chuyện khác. Mà đâu phải mỗi một bao. Không ai trả tiền để vác một bao cả.
Tôi không biết vì sao mình vác được mấy bao cà phê kiểu đó. Sau này lâu lâu trong những câu chuyện về thời đi làm với mấy người bạn tôi cũng hay kể lại chuyện này. Ai cũng ngạc nhiên kiểu, thật…động lực nào mà vác được ghê vậy. Tôi cũng chẳng biết là động lực nào mà hồi đó tôi vác được ghê vậy. Người ta kêu thì tôi làm thôi. Nhưng nếu cần có một câu trả lời thì tôi nghĩ động lực ấy là nghèo. Chứ tôi mà giàu thì tôi đã không ở nơi khỉ ho cò gáy này rồi. Lý do này chắc đủ thuyết phục rồi ấy nhỉ.
Làm cái nghề này thì cái đầu tiên đau là vai. Bao đè xuống, vải bố cọ, hết ngày đầu hai vai trầy da, đêm nằm không dám nghiêng. Cái thứ hai đau là gối. Lên dốc dưới sáu mươi hai ký, gối kêu, và những hôm mưa đất trơn thì mỗi bước là một lần nghĩ mình sắp ngã. Cái thứ ba là cổ. Người ta vác bao trên vai một bên, đầu nghiêng sang bên kia để giữ thăng bằng, hết ngày cổ không thẳng lại được. Tôi tập cách mấy anh lớn dạy: đừng gồng lưng, để bao ngồi lên xương, bước ngắn, thở theo bước. Ngày thứ ba thì đỡ. Ngày thứ bảy thì vác được như người ta. Ở đâu tôi cũng chỉ mất tầm một tuần để quen. Khi ở đủ lâu người ta có thể quen được với mọi thứ, kể cả đó là những thứ cực khổ nhất, tôi nghĩ đó là cái hay nhưng cũng là điều đáng sợ nhất về con người. Mọi người quen với cái khổ và coi nó như là một phần của cuộc sống.
Không dưới một lần, giữa dốc, dưới cái bao, tôi nghĩ: thôi, vứt đi, về với mẹ. Nghĩ rất rõ, rõ từng chữ. Vứt cái bao xuống đất, đi thẳng ra đường, bắt xe về. Nhưng tôi vẫn đi tiếp, vì hai lý do. Một là thương mẹ, sợ mẹ buồn, mà tôi chưa gửi được gì về đợt này. Hai là, đứng giữa cái trời bạt ngàn cà phê ở Lao Bảo, cách nhà hơn mấy trăm cây, nói nghỉ thì nghỉ với ai, về thì về đâu. Về quê ngồi nhìn ba ho? Về Sài Gòn trong ánh mắt soi xét của mọi người? Cái bao sáu mươi hai ký đè trên vai, mà nó vẫn nhẹ hơn câu hỏi ấy. Tôi là người đơn giản, cái nào dễ hơn thì tôi làm, tôi vác cà phê tiếp.
Ngày sinh nhật tôi, tôi không nói ai. Ở đây không ai biết sinh nhật là gì, mà tôi cũng chưa từng có sinh nhật, ở quê không ai làm. Đêm đó có chuyến xe chở cà phê từ rẫy vào Khe Sanh cân, tôi và anh Lực đi theo xe để bốc xuống. Hai giờ sáng. Đường từ rẫy ra sình lầy, xe lắc, hai anh em ngồi trên đống bao, sương lạnh. Anh Lực người Quảng Trị, ba mấy tuổi, ít nói, hay cho tôi thuốc lá mà tôi không hút. Anh hỏi hôm nay ngày mấy. Tôi nói ngày, rồi không hiểu sao tôi nói thêm: hôm nay sinh nhật em, anh.
Anh Lực nhìn tôi. Rồi anh nói:
– Thế à. Thế về Khe Sanh mua cái bánh.
Chỗ cân có một quán còn sáng đèn, bán cho tài xế đêm. Trong tủ kính có bánh bông lan gói giấy bóng. Tôi hỏi giá. Tám ngàn. Tôi sờ túi. Năm ngàn. Tiền công đợt này chưa lãnh, tiền để dành trong hộp sắt ở lán, mà hộp sắt thì tôi không đụng. Anh Lực sờ túi anh. Anh cũng hết, anh mới gửi về nhà. Hai người đàn ông đứng trước tủ kính lúc hai giờ sáng nhìn cái bánh tám ngàn với năm ngàn trong tay. Rồi anh Lực nói: “Thôi, mai anh mua.”
Mai là một ngày không bao giờ tới. Tôi cũng không nhắc. Nhưng đó là kỷ niệm tôi không bao giờ quên. Chiều hôm ấy, trước khi lên xe, vác xong bao cuối, tôi ngồi xuống bờ rẫy nhìn mặt trời xuống sau đồi cà phê. Đỏ. Đẹp. Giống hoàng hôn trên đồi cát nhà tôi, chỉ khác là dưới đồi không có mái ngói đỏ và không có ai đợi cơm. Tôi nghĩ về Vân một chút, không biết nó có ai làm sinh nhật cho không. Rồi tôi nghĩ về ba, ba tôi cũng hay ngồi ở hiên nhìn ra đồi cát, và câu “học giỏi mấy”. Tôi mười tám tuổi, có bằng lớp chín và một bộ đồng phục lớp mười chưa mặc, đang ngồi trên bờ rẫy ở biên giới với hai cái vai trầy da và năm ngàn trong túi.
Tối đó tôi mở hộp bánh sắt, lần này không phải để bỏ tiền vào. Lá thư của ba, mực lem. Tờ giấy khen, cuốn sổ vẽ, mấy trang giấy đã ngả vàng. Dưới cùng, cuộn tiền xe máy, được một triệu hai. Tôi đếm lại rồi đóng. Tôi không biết mình giữ những thứ này để làm gì. Có lẽ để chứng minh với chính mình rằng có một thời tôi đã tin.
Hết vụ cà phê ở Lao Bảo tôi có một khoản, gửi gần hết về mẹ, giữ lại ba trăm bỏ vào cuộn tiền xe. Hết vụ, tôi về Bình Dương. Không phải vì có việc gì ở đó. Vì tôi vừa đủ mười tám tuổi, và mười tám tuổi là cái mốc tôi chờ từ hồi bán vé số.