Ngày tháng Mục lục

Chương 16 / 22

Hai mươi chín

Khoảng 10 phút đọc

Tôi phải kể chuyện này, và tôi không biết kể sao cho đúng, vì đến giờ nó vẫn là điều ám ảnh tôi nhất trong cả những năm đi làm.

Về Bình Dương, tôi xin việc mấy chỗ. Không ai nhận, vì không có bằng nghề. Lúc đó tiêu chuẩn phải là có bằng 12 mới xin được việc tốt, còn việc không tốt cũng phải cạnh tranh khá nhiều. Rồi anh Đức, người cùng xóm trọ, hỏi tôi có làm bò không. Anh Đức ba mấy tuổi, xăm từ cổ xuống hai cổ tay, rồng, cá chép, mấy chữ Tàu tôi không đọc được, tóc cạo sát, người trong xóm trọ tránh anh. Người anh như mấy đứa xì ke lâu năm vậy. Người ta sợ anh vì cái da. Tôi thì không sợ, tôi chẳng biết vì sao nhưng tôi nhìn anh như nhìn một con người. Đó là điều tốt nhất tôi có thể làm. Tôi biết anh đi bán thịt bò, đang cần một người phụ việc. Việc là mổ bò, còn chi tiết như nào thì tôi không hỏi. Xưa giờ từ việc làm lò gạch hoặc phụ hồ có ai giải thích cho tôi nó là làm gì đâu. Mà nói thật là lúc đó có người cho việc là mừng lắm rồi. Tôi không cần hỏi gì nhiều.

Việc là thế này. Chiều hôm trước chúng tôi đi mua bò. Chạy chiếc xe máy từ Dĩ An lên Củ Chi. Trên đó thì bò nhiều vô số kể. Tôi không biết anh Đức quen mối ở đâu nhưng lúc nào cũng có người muốn bán bò. Sau vài đợt trả giá xong thì tôi dắt bò về lò mổ. Cột sẵn dây ở đó xong chúng tôi lại chạy về Dĩ An. Hai giờ đêm, tôi và anh Đức chạy xe lôi từ Dĩ An lên một lò mổ. Bò đã buộc sẵn ở đó. Mổ một con mất bốn năm tiếng. Xong, xẻ thịt, chất lên xe, chạy về chợ ở Bình Dương hay Sài Gòn để bán. Nếu chạy thì bán đến mười giờ là xong, ế thì đến chiều hoặc đem về tới ngày hôm sau bán tiếp. Ngủ được lúc nào thì ngủ. Tuần đầu thì tôi chỉ phụ xẻ thịt cạo lông, sau vài tuần quen rồi thì tôi làm thịt được luôn cả con bò. Và bước đầu tiên bắt đầu từ cây búa.

Ở lò này không dùng điện. Có chỗ dùng chích điện, nhưng anh Đức nói thịt bò chích điện không tươi, thịt nó thâm, khách chê, tôi nghe vậy và biết vậy, tôi nào đã thịt bò bao giờ. Nên là búa. Một cái búa tạ, cán gỗ dài, đầu sắt bằng nắm tay. Một người cầm cái khăn bịt mắt con bò, giữ đầu nó cúi xuống. Người kia cầm búa, đập một nhát vào giữa trán, chỗ giao hai đường từ tai xuống mắt. Trúng thì nó gục ngay, không đau lâu. Trật thì phải đập nữa, và tôi không muốn tả cái đó.

Hồi đầu anh Đức đập, tôi bịt mắt. Sau đó tới lượt tôi. Tôi cầm búa. Nó nặng hơn tôi tưởng. Con bò đứng trước tôi, một con bò vàng, gầy, xương hông nhô lên, giống hệt mấy con bò nhà Vân sau đám tang chú Trí. Anh Đức bịt mắt nó, nói: “Đập đi, nhanh cho nó khỏi sợ.”

Tôi phải nói cái này để các bạn hiểu. Tôi lớn lên với bò. Từ nhỏ tôi dắt bốn con bò ra đồi mỗi sáng, con nhỏ nhất phải vuốt cổ mới đi. Bò ngủ tôi ngủ, bò no tôi về. Tôi không có bạn nhiều, ba mẹ xa, những năm ấy tôi nói với bò và với con Đen nhiều hơn nói với người. Tôi quý chúng. Tôi không nói cho hay. Tôi quý chúng.

Tôi đập.

Trúng. Nó khuỵu. Anh Đức bảo giỏi. Từ đó tôi là người cầm búa. Tôi đếm những con tôi đập. Tay tôi quen. Búa xuống, bò xuống, xẻ, chở, bán. Nhưng có một cái không quen. Đó là cái nhìn của một con bò trước khi anh Đức bịt mắt. Nó nhìn tôi. Chỉ vài giây. Cảm giác nó hiểu điều gì rồi sẽ tới với nó, nó không nhìn tôi dạng oán giận, tôi thấy được nỗi buồn và sự chấp nhận số phận trong mắt nó.

Cái nhìn đó về theo tôi mỗi đêm. Nằm trên gác trọ lúc trưa, mắt nhắm là thấy. Sau này tôi còn không nhớ con bò đó trông nó như nào hay màu gì, nhưng cái cảm giác nó mang lại cho tôi thì còn mãi.

Người ta biết chuyện tôi đập bò thì nói tôi ác. Mấy chị ở xóm trọ: thằng đó nó đập bò, sao ác thế. Cô ở chung trọ bảo mày làm chi cái việc thất đức đó. Có người nói quả báo. Tôi không cãi. Nhưng tôi thương mấy con bò, thì ai thương tôi. Tôi không đập thì cũng có người khác đập. Nhưng khi tôi đập thì trong mắt người khác tôi là kẻ ác, vậy mà khi họ đi mua thịt thì chẳng ai nói gì.

Tôi không thấy mình sai nhưng tôi cũng không thấy mình đúng. Tôi thấy mình là một đứa cần tiền trọ, và tôi cũng không ăn cắp ăn trộm của ai. Nó chưa đi quá xa so với tiêu chuẩn đạo đức của tôi. Vượt qua cái định kiến của mọi người về việc làm thịt bò là không dễ. Thực ra chẳng có gì là dễ khi làm thịt bò cả.

Bán thịt cũng là một việc phải học. Học cạo lông, lóc thịt, tách xương, nhìn một con bò biết chỗ nào là thịt thăn, chỗ nào là bắp. Và học toán. Tôi không đùa. Người ta nghĩ bán thịt chỉ cần cân là xong. Nhưng nó là chỉ cho những trường hợp đẹp nhất, tức là bán ế. Còn bình thường nó sẽ là như này:

Bà mua hai lạng bảy thịt giá hai hai ngàn một lạng, thêm một ký hai xương giá tám mươi ngàn một ký, bà đưa năm trăm, và tôi có hai giây để trả lại đúng tiền. Không có thời gian bấm máy. Lúc ế thì ngồi nhìn ruồi bay mỏi cánh, lúc đông thì khách xô nhau như đi cướp: “Cân lẹ cho chị về cho con bú nè em.” “Cắt miếng này nè em, lẹ lên, chị nấu cơm.”,“Lòng hôm nay nhìn ngon, bao nhiêu vậy em?” Tất cả cùng lúc. Tôi dao một tay, cân một tay, đầu tính tiền, miệng trả lời, và lần đầu tiên mấy điểm cao môn toán hay môn lý cũng có ích riêng của nó. Tôi tính nhanh hơn ai ở cái chợ đó. Anh Đức thấy tôi nhanh và không bao giờ cầm nhầm tiền, một tháng sau anh giao tôi đứng bán một mình. Có sáng tôi bán hết nửa con bò, gần chín triệu tiền mặt, một mình, trước mười giờ. Đó là lần đầu tôi thấy mình giỏi một cái gì kể từ khi rời trường. Buồn là cái đó.

Tôi làm bò một thời gian. Rồi tôi nghỉ, vì một chuyện.

Anh Đức bắt đầu mua bò bệnh. Rẻ, rẻ như cho. Mổ ra thịt tái, thâm và có mùi thuốc. Tôi làm bò quen rồi nên ngửi miếng thịt là tôi biết. Thịt thâm thì anh trộn huyết heo vào cho đỏ, ra chợ bán giá rẻ hơn chút xíu, thế là cũng bán được hết. Tôi thấy chuyện tôi đập bò tôi chịu được, vì đó là việc phải có người làm. Chuyện bán thịt bệnh thì tôi không chịu được. Ba mẹ tôi dạy tôi có thể nghèo, nhưng đừng hút thuốc, đánh nhau và lừa gạt người khác. Anh Đức được dạy gì thì tôi không biết. Tôi chỉ biết là anh đang bán bò bệnh.

Nếu từ góc nhìn của một người đi kiếm tiền thì tôi thấy anh Đức giỏi. Anh là điển hình cho một con người biết vươn lên trong mọi hoàn cảnh. Dù nghèo khó, dù hoàn cảnh thế nào anh vẫn biết cách kiếm tiền, và kiếm tiền được bằng mọi giá. Lúc đó tôi chưa mê tiền, hay đúng hơn là tôi chưa mê kiếm tiền bằng mọi giá như anh Đức. Hoặc là do lúc đó tôi kiếm được ít tiền quá, tôi không bán rẻ đạo đức của mình như vậy được. Nếu mà kiếm được nhiều tiền hơn, giống anh Đức thì tôi cũng không chắc nữa.

Nhưng có một điều tôi chắc là tôi không thay đổi được anh. Tôi không nói lý do, tôi không nói nhân quả. Tôi chẳng khuyên anh làm gì, ai đời đứa không có tiền đi khuyên người có tiền ngừng kiếm tiền bao giờ. Tôi có phải người hùng đâu mà đòi thay đổi thế giới, việc duy nhất tôi thay đổi được là chính bản thân mình. Thế là tôi nghỉ làm sau vài hôm bán bò bệnh. Không cãi, không khuyên, không lý do. Chỉ nói: em có việc khác rồi. Em nghỉ nhé.

Tôi dừng lại như vậy, nhẹ nhàng và không cần giải thích gì nhiều. Người ta không cần giải thích thì tôi giải thích làm gì. Hai chín. Đó là số con tôi trực tiếp cầm búa. Nhưng chuyện tôi muốn kể ở chương này không phải là hai mươi chín. Nó xảy ra ở chợ, một tháng trước khi tôi nghỉ.

Vốn bán thịt nhưng lúc bán thịt tươi lúc bán thịt không tươi. Nên chúng tôi đổi chỗ bán liên tục. Lúc ở Dĩ An lúc thì Sài Gòn. Nói chung là không dừng ở một chỗ. Chắc sợ bị người ta đánh, ý là sợ đánh thật chứ không phải sợ đánh giá đâu.

Hôm đó chúng tôi bán ở một chợ cóc ở Dĩ An cách trọ tôi tầm mười cây số. Năm giờ rưỡi sáng, tôi đang loay hoay cắt nửa ký lòng cho bà kia. Lòng hôm nay cảm giác rửa chưa sạch, vẫn còn hơi hôi. Tôi hơi khó chịu bản thân mình vì làm chưa tốt. Bỗng tôi nghe tiếng.

– Cho em hai ký nạm với một ký xương ống.

Tôi nhìn lên, thấy một cô gái tầm tuổi tôi, mang quần jean, áo sơ mi trắng bỏ trong quần, tóc cột cao, xách cái giỏ nhựa, mang cái khẩu trang xanh.

Giọng Nam. Tôi cân, cắt, gói, tính tiền, đưa. Đang còn khó chịu với cái lòng và bị một đám người vây quanh, tôi không để ý tới ai. Bỗng có tiếng nói.

– Anh Phong?

Tôi ngơ ngác kiểu chưa hiểu chuyện gì vừa xảy ra. Lâu rồi chưa có ai gọi tên tôi lúc bán thịt. Tôi cũng không biết người đứng trước mặt tôi là ai. Mình quen ai con gái trong này đâu nhỉ. Đầu tôi nhảy số tính toán nhanh, nhưng về mặt phân biệt người với người thì tôi khá chậm.

– Vân. Vân nè anh.

Nó cởi khẩu trang ra. Cũng gương mặt quen thuộc ấy, có những nét khác hồi nhỏ nhưng làm sao tôi quên được. Tôi cười gượng gạo, tôi đang mang cái quần đùi nhem nhuốc vì máu bò, cái áo rách cổ, người thì toàn mùi mỡ bò và đứng ở một nơi cũng không gọi là sạch sẽ gì. Tay cầm đoạn lòng đang cắt dở cho bà kia. Nó không phải là cái cảnh đẹp nhất mà tôi nghĩ ra để gặp một người quen cũ. Đúng lý ra sau chừng đó năm, chúng tôi nên gặp nhau trên một bãi biển vào một chiều hoàng hôn khi hai người đều có những thành công riêng trong cuộc sống. Xong chúng tôi ôm nhau, khóc hay gì gì đó rồi kể về chuyện ngày xưa cho nhau nghe. Ôi chuyện đó thật đẹp như một giấc mơ vậy và đúng là nó chỉ có trong giấc mơ. Hiện thực đập vào mắt tôi và tôi không có nhiều thời gian để ngồi chia sẻ với Vân về cuộc đời và ôn lại chuyện cũ.

– Lòng nhiêu tiền vậy, tính lẹ cho chị về. Bà khách kia kêu lên.

Cơn suy tư của tôi dừng lại tại đó. Tôi bán xong cho vài người, Vân vẫn còn nán lại. Thường thì người ta chỉ mua thịt bò. Và bạn biết đấy, trong hoàn cảnh như tôi kể, với cái bộ dạng lem luốc và hôi hám đó thì hầu như người ta nhìn tôi như nhìn một sinh vật lạ đi bán thịt bò. Cũng khó trách người ta được. Nhưng với Vân, ít ra sau bảy năm dài, cái cảm giác đầu tiên của tôi là ít nhất Vân vẫn nhìn tôi như nhìn một con người. Đó là điều đầu tiên tôi cảm nhận được.

– Em mua thịt cho quán. Em làm ở quán ăn đằng kia.

– Nó chỉ tay về hướng đó.

– Anh nay đi mổ bò à?

– Ừ. Tôi nói. Anh mổ bò.

Không phải câu tôi muốn nói. Nhưng đó là câu tôi nói ra. Vân nhìn tôi thêm một lúc, rồi nói:

– Mai em lại ra mua. Anh còn ở đây không?

– Còn.

Vân bảo mai em quay lại. Rồi nói xong Vân đi. Tôi vẫn quay lại bán thịt bò. Giữa hàng người chen chúc nhau mua thịt, tôi không có thời gian để nghĩ nhiều. Vân đi, nhưng tôi có cảm giác, cảm giác cái gì đó nó vẫn còn ở lại.

Mục lục
  1. Lời tựa4 phút
  2. 1Xứ cát11 phút
  3. 2Mùa hè13 phút
  4. 3Chiếc xe lam7 phút
  5. 4Lá thư10 phút
  6. 5Mái ngói đỏ9 phút
  7. 6Đám tang6 phút
  8. 7Cây khế7 phút
  9. 8Chiếc xe khách màu xanh10 phút
  10. 9Những vị thần8 phút
  11. 10Bộ đồng phục8 phút
  12. 11Phụ hồ6 phút
  13. 12Lò gạch12 phút
  14. 13Sáu mươi hai ký5 phút
  15. 14Người nghe20 phút
  16. 15Hòn đảo6 phút
  17. 16Hai mươi chín10 phút
  18. 17Vân16 phút
  19. 18Đánh đổi24 phút
  20. 19Bỏ thuốc6 phút
  21. 20Nghề bán nước bọt11 phút
  22. 21Ảnh cưới7 phút
  23. 22Ngày tháng8 phút
Tùy chỉnh trang đọc
Cỡ chữ
Giãn dòng
Kiểu chữ
Nền