Ngày tháng Mục lục

Chương 7 / 22

Cây khế

Khoảng 7 phút đọc

Ba mẹ tôi ở lại thêm mấy hôm sau đám tang rồi lên xe vào Nam. Mồng bảy Tết. Tôi không khóc nữa, tôi đã lớn, và tôi biết chỉ mấy tháng nữa sẽ đến lượt tôi ngồi lên chiếc xe ấy.

Một tuần sau đám tang, tôi vẫn không thấy Vân. Sáng nào tôi cũng dắt bò lên mép đồi đợi đến khi nắng lên quá ngọn tràm, rồi đi một mình. Con Đen đi cạnh tôi, thỉnh thoảng ngoảnh lại phía con mương như cũng đang đợi.

Ngày thứ chín, Vân lên. Ba con bò nhà nó bị bỏ đói mấy hôm, gầy hẳn, xương hông nhô lên. Vân cũng vậy. Mặt xanh, mắt trũng, cái dáng nhỏ trước kia lúc nào cũng nhanh nhẹn giờ co ro lại như sợ gió. Trên đầu nó vẫn quấn dải khăn tang trắng. Nó dắt bò đến gần, đứng đó, không nói.

Tôi bước tới ôm nó. Tôi chưa từng ôm nó, chúng tôi chưa từng ôm nhau, trẻ con xóm này không có thói quen ấy. Nhưng lúc đó tôi không biết làm gì khác. Vân gục đầu lên vai tôi khóc. Khóc không thành tiếng, chỉ có nước mắt ướt vai áo.

– Rồi sẽ ổn thôi Vân.

Tôi nói câu người lớn hay nói. Tôi không biết nó có ổn không.

– Em không biết làm sao anh à. Ba nằm viện hai ngày hết mấy triệu. Tiền thuốc, tiền ma chay… Rồi tiền ba ứng của chủ để sửa nhà năm ngoái.

Chú Trí trước Tết có ứng tiền chủ thầu để lát lại cái nền nhà, tính ra Tết đi làm trả dần. Giờ chú mất, người kiếm tiền chính trong nhà không còn, cô Thư đi phụ hồ ngày có ngày không, ba đứa con gái, đứa út mới sáu tuổi, và một khoản nợ. Tôi mười bốn tuổi, tôi không có gì để nói. Tôi chỉ đi bên nó cả buổi sáng, im lặng, vì nỗi này lớn hơn mọi lời an ủi tôi biết.

Trưa, lúc lùa bò về, Vân quay lại nói với tôi:

– Chắc từ nay anh em mình ít gặp nhau rồi.

Rồi nó lùa bò chạy xuống dốc, không đợi tôi hỏi. Tôi đứng đó. Tôi không biết rõ điều gì, nhưng tôi biết có điều gì đó không hay đang đến.

Sáng hôm sau tôi đợi ở mép đồi đến khi nắng lên cao quá ngọn tràm. Không thấy Vân. Tôi lùa bò xuống gần nhà nó thì thấy hai người đàn ông lạ, chừng bốn mươi, đang dắt hai con bò nhà Vân đi ra đường. Nhà Vân bán bò trả nợ. Chỉ giữ lại một con, con bò cái gầy nhất.

Từ đó tôi đi chăn bò một mình.

Nhưng thỉnh thoảng trên đồi tôi vẫn gặp Vân. Nó không dắt bò, nó cầm rựa, đi chặt củi. Không phải nhặt cành khô như trước, mà chặt cả cây tràm nhỏ, bó lại, vác ra chợ bán. Củi bán được vài ngàn một bó, cô Thư đi phụ hồ, Vân chặt củi, hai mẹ con nuôi hai đứa nhỏ và trả nợ dần. Thấy nó tôi chạy tới giúp liền. Nó ngại. Tôi không hiểu nó ngại cái gì: ngại vì được giúp, hay ngại vì phải làm việc nặng thế này trước mặt tôi, hay điều gì khác. Hôm sau nó đi chặt chỗ khác để tôi không thấy. Nhưng đồi này tôi biết từng gốc tràm, nó đi đâu tôi cũng tìm ra. Hôm nào tôi cũng có mặt.

Một trưa, hai đứa ngồi nghỉ dưới gốc tràm. Rồi nó hỏi tôi bài hôm qua lớp chín học gì. Tôi kể. Nó nghe, gật, như đang học bù. Gần một tháng nay Vân đi học thất thường, bữa đi bữa nghỉ ở nhà trông em, hay đi chặt củi. Tám năm học sinh giỏi. Vậy mà nó vẫn nói với tôi, giọng như hồi rủ trộm dứa:

– Anh em mình cùng học giỏi nhé. Học giỏi mới thoát nghèo được, anh nhỉ.

Tôi nói ừ. Tôi nói câu đó dễ, vì tôi có ông bà, có ba mẹ gửi tiền về, có bốn con bò. Nó nói câu đó khó hơn tôi nhiều, mà nó nói trước. Tôi không hứa gì thêm, tụi tôi không có thói quen hứa. Nhưng câu ấy tôi giữ. Không có gì để cầm, chỉ có câu ấy.

Còn một chuyện nữa xảy ra, chuyện tôi nghĩ mãi mà không biết nên kể thế nào cho đúng.

Sau đám tang một tháng, đến kỳ nộp tiền học học kỳ hai. Không nhiều, vài chục ngàn, nhưng với nhà Vân lúc ấy là cả một tuần chặt củi. Cô Thư gom tiền bán củi, vay thêm bà Lành.

Vân đem tiền tới trường, để trong cặp, cặp để dưới gầm bàn. Giờ ra chơi nó chạy ra sân. Vào lớp, gói tiền không còn.

Thầy hỏi cả lớp. Không ai nhận. Thầy bắt từng đứa mở cặp. Không thấy. Tiền mất là mất. Vân ngồi im ở bàn nó, nó khóc rồi nhìn ra cửa sổ suốt buổi còn lại.

Chiều đó nó ngồi với tôi trên cây cầu ván. Con Đen nằm giữa. Vân nói, giọng bình thường đến lạ:

– Em biết ai lấy.

– Em nhìn mắt nó là em biết. Lúc thầy hỏi, cả lớp nhìn thầy, chỉ mình nó nhìn xuống bàn. Rồi lúc thầy bắt mở cặp, nó mở nhanh lắm, nó biết là không có trong đó. Em biết mà. Mà em không thấy nó lấy. Nói ra ai tin. Lỡ không phải thì sao.

– Anh tin. Sao em không nói?

– Nói ra thì nó cũng không trả được đâu anh. Đòi thì đòi ai. Đánh nó thì tiền cũng không về, mà lỡ đánh nhầm.

Tôi ngồi đó, tức đến nghẹn, mà không cãi được câu nào. Không phải vì Vân đúng. Tôi không biết nó đúng không, nó cũng không biết. Vì nó không có cách nào để đúng cả. Đó là điều làm tôi tức nhất.

Ở trường, chúng tôi học môn đạo đức. Sách dạy không được lấy của người khác, dạy thật thà, dạy nhận lỗi. Vân là đứa được điểm cao môn đó. Đứa lấy tiền của nó, nếu đúng là đứa ấy, cũng học cùng cuốn sách, cũng được điểm cao như đám tụi tôi. Tôi nghĩ mãi về điều đó chiều ấy trên cầu, và nhiều năm sau vẫn nghĩ: đạo đức là một môn học, nó có giờ riêng của nó.

Ba hôm sau, Vân không đi học. Ba hôm liền. Giờ ra chơi tôi cứ nhìn ra cửa, chỗ ngày nào nó đứng đợi. Cô chủ nhiệm lớp nó gặp tôi ở sân trường, biết tôi gần nhà nó nhất, nhờ tôi về nhắc nó đi học. Chiều tan trường, tôi quăng cặp, thay đồ, chạy qua cầu.

Hai đứa em Vân đang chơi dưới cây khế trước nhà. Cây khế ấy ngày trước cả bọn chúng tôi hay ngồi, Vân, tôi, hai đứa em, có khi thêm con Tấm. Giờ chỉ còn hai đứa nhỏ.

– Chị Vân đâu mấy đứa? Sao chị mấy đứa nghỉ học mấy bữa nay?

Vỹ, đứa em giữa, ngẩng lên nhìn tôi. Mắt nó buồn theo kiểu trẻ con buồn, buồn hết mặt:

– Chị em đi làm xa rồi anh à. Đi hôm kia. Mẹ nói chị đi giúp việc cho người ta trên thành phố.

Tôi đứng chết ở đó. Dưới cây khế, nghe hai chữ “đi rồi”.

Vân đi. Không nói với tôi một lời. Giống ba mẹ tôi đi lúc tờ mờ sáng để tôi không khóc. Tám năm giấy khen, và cái câu “anh em mình cùng học giỏi nhé” nói cách đây mấy tuần dưới gốc tràm. Tôi lẳng lặng đi về, qua cầu, không nhìn xuống nước. Trong đầu chỉ có mấy câu hỏi quay đi quay lại. Sao nó đi mà không nói với mình? Sao những người mình thương cứ lần lượt lên xe? Ông trời có bất công quá không?

Mấy hôm liền tôi ăn không nổi. Bà lo, hỏi có ốm không. Tôi nói không. Rồi thời gian làm việc của nó, như nó vẫn làm với mọi người: không xóa, chỉ làm cho quen.

Tôi vẫn đi chăn bò. Chỉ khác là không đợi ai ở mép đồi nữa. Bốn con bò, con Đen, và tôi. Mỗi sáng tôi cầm theo cuốn sách. Bò ăn, tôi ngồi dưới gốc tràm học. Học để làm gì? Để giỏi, để thoát khỏi cái vòng luẩn quẩn của làng cát này, như Vân nói. Và để giữ một lời hứa mà người hứa cùng tôi đã lên xe đi trước. Còn mấy tháng nữa là đến lượt tôi.

Mục lục
  1. Lời tựa4 phút
  2. 1Xứ cát11 phút
  3. 2Mùa hè13 phút
  4. 3Chiếc xe lam7 phút
  5. 4Lá thư10 phút
  6. 5Mái ngói đỏ9 phút
  7. 6Đám tang6 phút
  8. 7Cây khế7 phút
  9. 8Chiếc xe khách màu xanh10 phút
  10. 9Những vị thần8 phút
  11. 10Bộ đồng phục8 phút
  12. 11Phụ hồ6 phút
  13. 12Lò gạch12 phút
  14. 13Sáu mươi hai ký5 phút
  15. 14Người nghe20 phút
  16. 15Hòn đảo6 phút
  17. 16Hai mươi chín10 phút
  18. 17Vân16 phút
  19. 18Đánh đổi24 phút
  20. 19Bỏ thuốc6 phút
  21. 20Nghề bán nước bọt11 phút
  22. 21Ảnh cưới7 phút
  23. 22Ngày tháng8 phút
Tùy chỉnh trang đọc
Cỡ chữ
Giãn dòng
Kiểu chữ
Nền