Chương 17 / 22
Vân
Vậy là đêm đó tôi mất ngủ. Tôi nhớ về Vân lúc xưa và bây giờ. Nhớ cái cảm giác gặp lại một người bạn cũ. Cảm giác đó làm tôi không ngủ được. Sáng hôm sau tôi quyết định hy sinh một bộ đồ khác của tôi. Nó không phải là kiểu mang một bộ đồ sơ mi trắng cài cà vạt rồi đứng đợi người yêu trong các bộ phim ngôn tình mà các bạn nghĩ đâu. Không ai mang sơ mi đi bán thịt bò cả. Hy sinh ở đây là tôi lấy một bộ đồ, mới thì không mới nhưng ít nhất là nó không cũ. Nó nhìn được. Nó không đến mức tởm lắm. Và nó là bộ đồ lần đầu tôi mang đi mổ bò.
Để tôi kể bạn nghe, mổ bò hay cạo mủ cao su mà mặc một bộ đồ mới thì bạn xác định là bạn phải vứt luôn bộ đồ đó đi. Nhựa cao su dính vào quần áo giặt không ra và mỡ bò cũng vậy. Với mỡ bò thì bạn phải đun áo quần và đợi mỡ nó nổi lên và bỏ đi. Phải làm vậy vài lần, nhưng thường chẳng ai dư sức để làm vậy với một bộ đồ lao động cả. Nên hôm nay, tôi cũng gọi là có chút sĩ, người ta hay gọi là sĩ gái đó, khi mà đưa bộ đồ mới ra mổ bò. Còn chuyện tôi cạo mủ cao su tôi kể cho các bạn chưa nhỉ? Chắc là chưa rồi. Nhưng thôi, có dịp khác tôi sẽ kể cho các bạn sau. Tại tôi nóng lòng muốn kể cho các bạn nghe về Vân.
Sáng hôm sau Vân ra thật. Năm giờ rưỡi, cái giỏ nhựa, hai ký nạm một ký xương. Tôi cân dư một chút. Cũng mấy câu thăm hỏi nhau. Tôi có hỏi về chỗ của Vân cụ thể. Cũng đã biết được chính xác ở đâu, cũng xin số điện thoại.
Các bạn có thể hỏi, gặp lại sau bảy năm mà chỉ nói được chừng đó à. Thì đúng là chừng đó. Tôi đứng trước một con bò đang mổ dở lúc năm giờ sáng, tay dính máu bò, sau lưng anh Đức đang gọi làm cho nhanh tay lên, trước mặt bà kia đang hỏi giá xương. Nói cái gì được. Có cái gì mà nói được ở chỗ đó.
Tôi có được số điện thoại của Vân. Tôi nhắn tin cho Vân, với những từ ngữ vụng về nhất của một thằng con trai mới ngoài hai mươi có thể nhắn. Và bạn có thể tưởng tượng được cái niềm hạnh phúc khi nhận được tin nhắn của Vân. Tôi nằm trùm chăn và cứ cười khúc khích. Sau một thời gian thì tôi nghỉ làm chỗ bán thịt, tôi cũng qua chỗ Vân đang làm.
Vân làm cho một quán cơm ở Dĩ An. Sau đôi ba lần nói chuyện thì tôi biết chút ít về Vân. Đi làm ở đâu, nghỉ làm rồi lại vào đây làm. Để hiểu rõ về cuộc đời Vân thì chưa. Thực ra tôi nghĩ chúng tôi đã trải qua nhiều thứ, có nhiều thứ thay đổi trong cuộc sống, có cái chia sẻ được, có cái không. Nhưng điểm chung giữa hai chúng tôi là kỷ niệm, đó là thứ không đổi trong những năm tháng đó. Tôi cũng đủ lớn và chưa đủ thân để làm phiền Vân những lúc đi làm, nên vì vậy tôi đạp chiếc xe đạp qua chỗ Vân lúc tầm tám giờ tối. Giờ đó Vân chuẩn bị dọn đồ, tôi là khách hàng cuối cùng của quán. Tôi ngồi ăn trong lúc Vân chuẩn bị dọn dẹp bếp.
– Ăn được không anh Phong, cá kho em nấu đấy.
– Ngon đấy em. Tôi đáp.
Không phải nói cho nó vui, mà là nó ngon thật. Phần là chắc do Vân nấu ăn ngon, phần còn lại có thể do tôi đã mệt sau khi đạp xe cả chục cây số để sang với Vân. Tôi mệt và tôi đói.
Tôi chưa bao giờ ăn thử cơm Vân nấu lần nào cả. Kể cả ở quê. Thực ra hồi nhỏ ba mẹ đi vắng thì Vân cũng thường nấu ăn cho gia đình. Nhưng không lần nào tôi ở lại ăn cả. Ở quê ai cũng khổ nên hễ trẻ con chúng tôi đi chơi thì người lớn đều dặn là thấy người ta ăn là đi về. Vì có thêm mình lại tốn thêm phần đồ ăn. Lớn lên rồi thì cái lời dặn đó vẫn còn y nguyên. Nhưng lần này thì khác. Tôi trả tiền cơm mà.
Tôi ăn xong rồi Vân đang dọn dẹp thì tôi bảo tôi phụ cho, Vân không chịu, cảm giác hơi ngại. Tôi nhìn thấy được cái đó qua gương mặt của Vân. Có lẽ ngại tôi hoặc ngại cô Bảy (chủ quán). Nhưng sau hai ba lần tôi vác mặt tới quán và cô Bảy biết tôi là bạn Vân thì cuối cùng tôi cũng phụ Vân dọn dẹp được. Nghĩ lại tôi lại thấy buồn cười. Ai đời lại đi xin việc không công để làm bao giờ chứ lại, nhưng bạn biết đấy. Tôi có lý do riêng của mình. Dọn dẹp xong sớm thì tôi xin phép cô Bảy chở Vân đi chơi. Chiếc xe đạp nhỏ là nơi đôi bạn trẻ đi vòng vòng thành phố. Vân thích đi dạo mà không cần có mục đích cụ thể, đi đâu cũng được miễn là đi ra ngoài. Nhưng chúng tôi cũng không đi đâu quá xa được, phần là do sức tôi có hạn. Phần nữa là vì tiền trong túi tôi và Vân cũng đều có hạn. Nên thường hai đứa sẽ ngồi ở công viên nào đó hoặc chỗ nào đó uống nước mía. Với tôi vậy là vui lắm rồi.
Trong những dịp đó, tôi và Vân kể cho nhau nghe về cuộc đời của hai đứa. Tôi kể Vân nghe về chuyện Kon Tum, Lao Bảo, rừng cao su và mọi thứ tôi có thể kể. Vân cũng kể tôi các câu chuyện của Vân. Không phải một lần. Chẳng ai kể chuyện đời mình được hết một lần cả, mỗi tối một khúc, kể như kể chuyện đi chợ, tôi phải tự ghép lại. Tôi kể lại đây theo cái tôi ghép được, có chỗ thiếu thì các bạn thông cảm, người kể cho tôi cũng không kể hết.
Sau đám chú Trí, nhà cũng khó khăn, tiền học hai đứa trễ. Trong xóm có cô Đào đang đưa con gái là Thương lên thành phố giúp việc. Vân về xin mẹ cho đi theo. Cô Thư không cho. Mấy hôm sau cô Đào qua nói nữa. Vân cũng xin mẹ, rồi vài hôm sau cô Thư cũng cho Vân đi. Hồi đó ở quê tôi con gái mười bốn tuổi đi giúp việc là chuyện thường. Chẳng có gì là lạ cả.
Mẹ nó chuẩn bị cho nó năm bộ đồ, mượn thêm cái cặp. Sáng gần đi mẹ dúi cho mấy chục ngàn, dặn lên đó nghe lời người ta, siêng năng, có gì thì viết thư về. Rồi đưa ra đầu làng đứng đợi xe. Hai đứa em đi theo. Nó mặc bộ đồ học sinh hôm đó, vì đó là bộ đẹp nhất nó có.
Tôi hỏi sao không nói với anh. Nó nói:
– Nói làm gì. Em đi làm thôi mà.
Hôm tôi qua nhắc nó đi học, thì mới biết nó đi làm rồi. Không ai giấu tôi. Chỉ là không ai thấy cần nói, kể cả nó.
Trên đó nó phụ quán tạp hóa với Thương. Chiều một trong hai đứa dọn nhà nấu cơm cho chủ. Nó siêng, một tháng đã xin ứng được tiền, cầm mấy trăm ngàn mà tay run, gửi về đóng học cho hai em. Tết năm ấy nó không về, ở lại bán hàng Tết cho bà chủ, vì về thì tiền xe đắt, ở lại thì có thêm tiền gửi. Nó gói một túi bự gửi Thương xách về: bánh kẹo, mấy bộ đồ, hai đôi dép mới cho hai em, dép cho mẹ, bột ngọt, đường, và một lá thư dài. Hai chín Tết bà chủ đi chợ về mua cho nó một bộ đồ với một đôi dép, nói là quà. Nó mừng lắm, lâu rồi mới có cái áo trắng, ở quê áo mới cũng là áo màu tối cho đỡ dơ. Có dép mới rồi nó vẫn bỏ đôi dép cũ bị đứt vào ba lô. Rồi chắc cũng có lúc cần cột lại, nó nghĩ vậy. Tôi nghe tới đây bật cười, vì tôi biết cái tính đó. Ông tôi gom ngói. Nó gom dép.
Rồi tới chuyện Thương. Người cùng cảnh nghèo thì thương nhau, mà nhiều khi cũng bon chen nhau từng chút, vì cái nghèo nó cứ quanh quẩn. Thương thấy ông bà chủ quý Vân hơn nên ghét, việc nặng đẩy hết cho Vân. Vân hiền, không để ý. Gần Tết năm thứ hai, bà chủ để ba trăm ngàn tiền hàng ở ngoài. Vân không để ý. Thương lấy số tiền đó bỏ vào túi xách của Vân. Bà chủ tìm không thấy, lục phòng, cuối cùng thấy trong túi Vân.
Vân kể tới đó thì dừng, uống nước mía. Tôi hỏi rồi sao. Nó nói em khóc, em nói không phải em, mà ai tin. Mọi thứ rõ quá.
– Bà chủ không la em anh à. Bà chỉ nhìn. Bà nói “thôi con về quê chơi ít bữa, ra Tết lên”. Mà em biết là bà không tin em nữa. Ở lại thì sau này mất cái gì bà cũng nhìn em trước.
– Còn con Thương?
– Nó đứng ở cửa nhìn em xếp đồ. Nó không nói gì. Em cũng không nói gì.
– Sao em không nói với bà là nó lấy?
– Em có thấy nó lấy đâu anh.
Câu đó tôi nghe rồi. Trên cây cầu ván, năm mười bốn tuổi, cái gói tiền học mất trong cặp. Tám năm, hai lần, cùng một câu, và tôi vẫn không cãi lại được câu nào. Hôm sau nó xách ba lô về quê, sau một năm rưỡi ở đó. Sau đó nó về quê được mấy tháng, nó lại đi. Lần này giúp việc cho một nhà ở Sài Gòn, ở đó mấy năm, rồi ra phụ quán, rồi bán quán cô Bảy. Vậy đó, cuộc sống đôi khi không nghiệt ngã, chỉ có con người đối xử với nhau mà nghiệt ngã thôi.
Đó là những gì tôi nghe được từ nó, chắc nó kể cho tôi cũng nhiều nữa. Nhưng tôi không nhớ hết. Các bạn cũng phải thông cảm cho tôi, lúc đó đầu óc tôi cứ mụ mị thế nào ấy. Tôi nhìn nhiều hơn tôi nghe. Thêm nữa tôi cũng chưa kiếm được việc từ ngày bỏ việc từ lò mổ. Điều đó khiến tôi thấy lo.
Vậy là sau đó tôi bắt đầu đi kiếm việc làm. Lần này tôi quyết tâm là kiếm một việc nào đó cho ổn định. Xưa tôi thích đi vì tôi muốn đi, giờ tôi muốn ở một chỗ hơn rồi. Cầm hồ sơ đi xin việc khắp khu công nghiệp, trưa nắng chạy từ đầu khu tới cuối khu, cứ thế một tuần ròng rã tôi cũng xin phỏng vấn được ở hai chỗ. Và được nhận vào làm ở một nơi.
Công việc của tôi là làm kho ở một công ty bánh kẹo. Tôi may mắn được nhận vào làm vì tôi đậu một bài kiểm tra về toán giữa khoảng đâu đó hơn ba mươi người. Cái này có thể tôi phải cảm ơn khoảng thời gian đi bán thịt bò, nó đã rèn luyện cho tôi khả năng tính toán tốt đấy chứ. Nhưng công việc không chỉ là vào ghi sổ đâu. Thú thật hồi đầu tôi vào làm cũng hơi cực vì phải đi bưng vác hàng. Có ngày cả hai tấn buổi sáng rồi mới đi bốc xếp hàng. Nhưng rồi tôi cứ nghĩ tới cảnh buổi tối về đi chơi là bao nhiêu mệt nhọc khó khăn nó tan biến hết.
Sáu giờ sáng vào, năm giờ chiều ra, hôm tăng ca muộn quá thì tôi ở nhà. Còn lịch của tôi là cứ qua Vân. Xưa thế giới của tôi là mấy con bò và con đường quanh xóm. Giờ lớn rồi đi xa cả ngàn cây số nhưng thế giới của tôi vẫn cứ nhỏ như vậy. Từ trọ lên công ty và từ trọ qua chỗ Vân. Không có bò, chỉ có chiếc xe đạp cũ.
Nhưng giữa những năm tháng trầy trật đó, tôi vẫn có những niềm vui rất đỗi dịu dàng, cái vui của một thằng con trai lần đầu biết thế nào là được người ta nắm tay. Hôm đó tôi kể cho Vân chuyện mấy con bò, chuyện cây búa, chuyện cái nhìn của nó trước khi bị bịt mắt. Kể xong tôi thấy mình dại, ai đời đi kể chuyện đó với con gái trong công viên. Rồi Vân chủ động cầm tay tôi, Vân bảo:
– Không sao đâu anh.
Câu tôi nói với nó trên đồi hồi sau đám chú Trí, giờ nó nói lại với tôi. Tôi không biết có thể gọi là cảm giác lần đầu được bạn gái nắm tay không. Tại tôi với Vân hồi nhỏ cũng hay chạm tay nhau, tôi cũng không nhớ nữa. Nhưng giờ chúng tôi đã lớn, cảm giác đó nó khác thời xưa rất nhiều.
Rồi những chuyện đi ăn chè, đi chơi. Kể hết thì sợ các bạn chán nên tôi chọn ra hai câu chuyện đặc biệt nhất để kể lại mà thôi.
Một buổi tối, tôi chở Vân đi ăn chè ở gánh chè đêm gần cổng khu công nghiệp. Đang đạp bon bon thì nghe một tiếng “phựt” cay đắng: bể bánh sau. Giữa đường giữa xá lúc chín giờ tối, đứng nhìn cái bánh xe xẹp lép, tôi bất lực nghĩ bụng: Đời mình có mỗi chiếc xe đạp cùi mà sao ông trời cũng không cho yên? Thấy mặt tôi nhăn lại, Vân lại cười. Nó khẽ bảo:
– Thôi dắt bộ anh ạ, coi như hai đứa mình đi dạo.
Thế là hai đứa dắt bộ. Tôi dắt xe đi trước, Vân bước sóng đôi bên cạnh, mà nó thì lúc nào cũng lững thững đi chậm hơn tôi một nhịp. Tới nơi thì quán chè cũng rục rịch dọn dẹp, may sao còn vừa đúng hai ly chè đậu xanh cuối cùng. Hai đứa ngồi bệt trên lề đường ăn ngon lành, xong xuôi lại lững thững dắt bộ gần ba cây số nữa để về.
Chuyện chỉ có vậy thôi. Nhưng các bạn có biết tại sao một cái sự cố thủng lốp xe vặt vãnh như thế lại khiến tôi nhớ mãi không?
Vì tối đó, sau khi đưa Vân về tận phòng trọ thì cũng đã gần mười một giờ đêm. Từ trọ Vân về trọ tôi còn một quãng xa, mà mệt quá rồi nên tôi quyết định chơi liều: leo lên chiếc xe đã bể bánh để đạp về. Đi được một đoạn, bánh xe cạ sát mặt đường làm cái vành méo xẹo. Rốt cuộc, tôi bò về tới phòng trọ khi kim đồng hồ đã chỉ gần hai giờ sáng. Vậy mà kỳ diệu thay, sáng hôm sau tôi vẫn bật dậy đi làm đúng giờ, rồi đến tối lại hớn hở sang phòng Vân chơi như chưa từng có chuyện gì xảy ra trước đó.
Bây giờ nghĩ lại thấy nể mình thật. Giờ đây, cứ mười giờ tối là tôi đã chui tọt vào chăn, vậy mà sáng ra nhiều khi vẫn phải “chiến đấu” vật lộn mãi mới chui ra khỏi giường được. Chắc do hồi đó tôi còn trẻ.
Chuyện thứ hai là nồi cháo. Có bữa Vân ốm, sốt, nghỉ quán hai hôm. Cô Bảy nói với tôi, mua thịt hay gì đó về trọ nấu gì cho Vân đi. Người ta bảo là trời không cho ai cái gì, cái này cũng có vẻ đúng với tôi. Trời cho tôi cái mặt nhìn được (đó là tôi nghĩ vậy) thì cũng lấy đi cái năng lực nấu ăn của tôi. Nếu mà tôi vừa đẹp trai vừa nấu ăn giỏi thì nó lại hoàn hảo quá.
Tôi cũng không phải là chưa từng nấu ăn, tôi có nấu rồi, tôi còn nấu được cả cám cho vịt, mấy này đâu có làm khó được tôi. Gạo, nước, thịt tôi cho nguyên vào một nồi. Giống cách tôi hay nấu ăn ở trọ. Ở một mình thường thì tôi sẽ mua miếng thịt rồi để vào cái nồi cơm, cơm chín là thịt cũng chín. Vân cũng không nói gì, chắc Vân muốn để cho tôi trổ tài. Nhưng tài này là tài lanh. Tôi nghĩ ai cũng nên có vị trí cụ thể, vị trí của tôi không nên ở trong bếp. Gạo thì dính đáy nồi, cháy khét, thêm cái vị nửa mặn nửa ngọt. Lòng tự ái của tôi không cho phép tôi tả thêm nữa, tả thêm nữa thì tôi thấy hơi mất mặt. Nhưng Vân nó cũng cố ăn.
– Ừ, hơi mặn. Mà ngon.
Tôi ngồi đó và nhớ quả dứa. Quả dứa chua rợn người năm lớp tám, tôi ăn hết từng miếng, mặt tỉnh bơ, nói với nó là ngon. Giờ nó ăn nồi cháo mặn của tôi, cũng ăn hết, cũng nói ngon. Hai đứa tôi có một cái giống nhau là không bao giờ chê cái gì người kia làm bằng tay. Tôi không biết cái đó là tốt hay không tốt. Tôi chỉ biết nồi cháo đó nó ăn hết, và nghỉ thêm một ngày, hôm sau nó đi làm lại.
Nhưng đâu đó trong những chuyện vui thì tôi cũng có những chuyện buồn.
Bà tôi mất trong hai năm ấy. Tôi biết bà bệnh đã lâu, nhưng chưa bao giờ tôi nghĩ bà sẽ mất sớm như vậy. Thực ra tôi chưa bao giờ nghĩ có một ai tôi quen sẽ chuẩn bị rời tôi đi. Những lúc người ta đang vui thì chẳng ai chuẩn bị cho cái buồn sẽ tới cả, tôi cũng vậy.
Thế là một sáng tôi đi làm như mọi khi, ba điện cho tôi lúc tôi còn làm ở công ty. Bà mất, tôi tranh thủ dọn xong cái công việc đang làm dang dở của mình và xin về sớm. Tôi cũng có nhắn tin cho Vân, Vân bảo để em về với anh. Tôi bảo thôi em ở lại đi, anh về một mình.
Thế là lần thứ ba tôi đứng ở một đám tang, lần thứ hai tôi mang bộ đồ trắng. Tôi ghét cái cảm giác quen thuộc đó. Tôi ghét cái cảm giác mình đã biết cách mang bộ đồ trắng này từ việc buộc áo ra sao đội mũ như nào. Đó cũng là lý do tôi không muốn Vân đi về cùng tôi. Tôi không muốn cuộc đời người khác có những nỗi buồn giống tôi.
Quãng thời gian bà mất là quãng thời gian rất tệ với tôi. Tôi thu mình lại với mọi thứ. Có lẽ biết được điều đó, từ lúc bà tôi mất Vân cũng quan tâm tới tôi nhiều hơn. Nó hay nhắn tin hỏi thăm tôi. Rồi khi tôi vào lại trong này nó cũng hay mua đồ ăn cho tôi. Vân cũng như tôi, cũng chẳng khá giả gì hơn. Ngoài việc đi làm kiếm tiền trang trải cuộc sống thì Vân còn kiếm tiền cho hai đứa em đi học. Đứa gần Vân nhất là Vỹ thì đang học ở đại học Huế. Tôi thì kiếm tiền trả nợ, Vân thì kiếm tiền lo cho mẹ và em. Những lúc đó tôi thấy thương và quý Vân nhiều hơn. Và cứ thế cuộc sống tôi cứ trôi đi. Và tôi nghĩ, mình chỉ cần như thế là đủ. Cho đến một ngày.